Leden van de Veldhovense werkgroep Fairtrade( zie namen onderaan) waren afgelopen Hemelvaartsdag in een kraam actief om handtekeningen te werven voor een “burgerinitiatief” om van Veldhoven een Fairtrade gemeente te maken. Handtekeningen van 60 burgers zijn voldoende om via de gemeenteraad te besluiten om als gemeente aan de doelstellingen van Fairtrade te onderschrijven en die ook zelf in praktijk te brengen.

Een goede gelegenheid om iets meer over de achtergronden te vertellen, ook al omdat daar hier en daar misverstanden over kunnen zijn.

Om maar meteen klare wijn te schenken; ik zal mijn aandacht vooral richten op de mondiale Fairtrade ontwikkeling mede geinspireerd door de Verenigde Naties. Ik realiseer mij terdege dat al sinds de 50er jaren in vele (vaak kerkelijke) lokale organisaties eerlijke handel werd gepropageerd als onderdeel van de steun aan ontwikkelingslanden. Deze vormden uiteraard een vruchtbare voedingsbodem voor de huidige doorbraak in de groei (vooral in het laatste jaren) van de breder georienteerde Fairtrade activiteiten in de westerse wereld. Daarbij is vooral de verbreding van de doelstellingen en het verband met duurzaamheid in de wereld wat mij betreft van het grootste belang.

Voor mij is Fairtrade vooral een marktgerichte aanpak om de doelstellingen zoals die in door de Verenigde Naties in grote lijnen in 1987 (Our Common Future) werden geformuleerd en later (2000) ook door de VN in Millenniumdoelen werden verwoord, te bereiken. Een verkenning op zoek naar duidelijkheid en samenhang tussen al deze initiatieven is het doel van deze weblog.

Duurzame ontwikkeling

In een weblog enige maanden geleden (28 november 2009) heb ik uitgebreid aandacht gegeven aan het in 1987 door de Verenigde Naties omarmde rapport met de pakkende titel “Our Common Future (Onze gezamenlijke toekomst)”. Dit rapport bouwde voort – en was een antwoord op – de enige tijd daarvoor gepubliceerde noodkreet van een aantal wetenschappers onder de titel “De ggrenzen van de groei”, waarin de noodklok werd geluid over het opraken van onze grondstoffen en de ongelijke verdeling van deze grondstoffen over de wereld.

Het rapport “Our Commom Future” kan worden beschouwd als een antwoord voor de wereld op de toenemende verkwisting van energie, grondstoffen en voedsel in de wereld door de rijke landen en de dreigende toekomst voor het arme deel van de wereld en zijn bevolking. Meer nog, het wijst ook wegen hoe we de nieuwe onrustbarende en dreigende ontwikkelingen op het gebied van klimaatverandering, ontbossing, chemische verontreiniging etcetera. kunnen tegengaan. In dat hartverwarmende document opgesteld door Gro Brundtland werd de term “duurzame ontwikkeling” voor het eerst geïntroduceerd als kernbegrip voor de veranderingen die in de wereld nodig zijn om onze gemeenschappelijke toekomst veilig te stellen.

De (vertaalde) kern van duurzame ontwikkeling in de terminologie van het hierboven genoemde UN document van Gro Brundtland is:

“Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”

Een zin die je een paar keer moet herlezen om de imposante waarheid te bevatten! Een krachtige formulering die nadrukkelijk afstand neemt van het bestaande onevenwichtige gebruik van energie, grondstoffen en voedsel in de wereld en wijst op de gevolgen van de daaruit voortvloeiende uitputting van de bestaande voorraden. En een formulering die nadrukkelijk aangeeft dat eerlijk delen in het belang is van een duurzame samenleving op wereldschaal. Een formulering die naadloos aansluit bij de door velen gevoelde verantwoordelijkheid voor deze wereld die we alleen maar te leen hebben van onze kinderen. Mede om die reden noemde ik het document hierboven eerder “hartverwarmend”.

Fairtrade, een marktgerichte aanpak

In veel publicaties komt Fairtrade bij eerste kennismaking naar voren als een beweging (je mag ook actiegroep zeggen!) die zich beperkt tot de productie van producten zoals koffie, suiker, soja etc. Eerlijke handel en geen kinderarbeid om het maar even eenvoudig samen te vatten. Ook Fairtrade zelf “bezondigt” zich daaraan in een aantal folders. Als voorbeeld hoef ik alleen maar naar het stukje te kijken in de zogenaamde Millenniumkrant zoals die huis aan huis is verspreid in Veldhoven. Ook daar wordt het doel van Fairtrade voor de snelle lezer te veel vereenvoudigd tot de hierboven al genoemde eerlijke handel en kinderarbeid. Dat is jammer want daarmee wordt mijns inziens geen recht gedaan aan de volle breedte, doel en effect van de missie van Fairtrade. Om het eens ferm te zeggen:

Fairtrade is geen onderdeel van één van de Millenniumdoelen, het is een manier voor de gewone burger om alle Millenniumdoelen te helpen bereiken door zijn handelen iedere dag, door gebruik te maken van zijn economische macht .Het is zoals ik het hierboven al uitdrukte, geleend van Fairtrade USA, “een marktgerichte aanpak”.

Visie van Fairtrade

Ik kan het niet laten om u hier ook kennis te laten maken met een samenvatting van de (vertaalde) formuleringen van Fairtrade USA die ik op mijn zoektocht naar de wortels van het Fairtrade initiatief tegenkwam. Beter dan ik het zelf kan verzinnen geeft het de breedte en diepte van het Fairtrade concept aan.

“We streven naar het versterken en het verrijken het leven van kleine boeren en werknemers over de hele wereld. De Fairtrade benadering is een op de markt gebaseerde benadering gericht op het beëindigen van armoede, een alternatief voor de afhankelijkheid van hulp.

Wij geloven dat de boeren een eerlijke prijs voor hun oogst moeten krijgen, de werknemers veilige werkomstandigheden verdienen, een fatsoenlijk leefbaar loon en het recht zich te organiseren. Door middel van directe, eerlijke handel, landbouw , zijn gezinnen met werkende ouders in staat om beter te eten, hun kinderen in de school te houden, van de gezondheid en huisvesting te verbeteren en te investeren in de toekomst.

Sterke gezinnen, levendige plaatselijke economieën, de ondersteuning van het natuurlijke milieu, duurzame ontwikkeling van de gemeenschap, en hoop voor de toekomst – dat zijn de resultaten die we zoeken door middel van Fair Trade.

We zien miljoenen consumenten in toenemende mate bezorgd over de toestand van de wereld, op zoek naar mogelijkheden om hun macht te gebruiken in de markt om een positief verschil maken. Door hun beslissingen bij het inkopen, hebben mensen de mogelijkheid om met hun bestedingen te stemmen voor een betere wereld. Wij streven ernaar ze op deze kracht en macht voor verandering. te wijzen, ze te inspireren en te mobiliseren Wij geloven dat de opkomst van de bewuste consument een fundamentele verschuiving in de manier waarop bedrijven zaken doen zal veroorzaken, het een historische kans zal creëren om bedrijven te belonen die duurzaamheid aanhangen. Voor ons is Fair Trade niet alleen een markt, het is ook een sociale beweging die kracht, hoop en reële keuze voor de consument van de wereld brengt.

Bescherming van het milieu gaat hand-in-hand met de bescherming van het levensonderhoud van lokale gemeenschappen. Het Fair Trade-model legt een directe link tussen de sociale en ecologische duurzaamheid. Wij eisen strikte bescherming van lokale ecosystemen en zorgen ervoor dat boeren een oogst prijs ontvangen.die hen in staat stelt om duurzame landbouw te practiseren. We moedigen de landbouwers om de overgang naar biologische landbouw te maken omdat het veiliger is voor de werknemers in de landbouw, voor de consument gezonder en beter voor het milieu. Uiteindelijk helpen we boerengezinnen uit te groeien tot de beste verdedigers van de toekomst van de planeet”

Tot zover de ingekorte samenvatting van de visie van Fair Trade USA.

Fair Trade in Veldhoven.

Ik noemde in de aanhef al de activiteiten van de initiatiefgroep om Veldhoven om handtekeningen te verzamelen om via een burgerinitiatief de gemeente Veldhoven bij Fair Trade te laten aansluiten. Die handtekeningen, nou dat zit wel goed, die zijn binnen. Men mag dus verwachten dat op niet al te lange termijn een voorstel om de gemeente als Fair Trade gemeente aan te melden zal worden ingediend

Zoals ook al uit de rest van deze weblog bleek is het daarmee niet klaar, bij lange na niet! Het uiteindelijke doel is immers dat iedere burger, wij allemaal, onze macht gebruiken en eerlijk delen in de breedste zin, wereldwijd afdwingen.

Onmogelijk? Elke reis begint met ėėn stap!

Fairtrade initiatiegroep Veldhoven: Anne Cobben, Mieke van Lisdonk, Wim de Jonge, Robert Tops, Judith van de Belt, Rudy Snel en Tiny Renders.

16 mei 2010